Kinderen komen zieker, later en moeilijker te redden aan in AZG’s ziekenhuis Kutupalong in de Rohingya-kampen
In de uitgestrekte, overbevolkte vluchtelingenkampen van Cox’s Bazar in Bangladesh eist een crisis die nauwelijks de krantenkoppen haalt een zware tol van de jongste generatie Rohingya-vluchtelingen. Kinderen komen steeds later bij medische voorzieningen aan, zijn ernstiger ziek en kampen met complexe, overlappende fysieke en psychische gezondheidsproblemen.
Negen jaar nadat zij op de vlucht sloegen voor extreem geweld in Myanmar, vormen kinderen meer dan de helft van de 1,3 miljoen vluchtelingen die leven in omstandigheden van voortdurende onzekerheid en beperkte bewegingsvrijheid.
In deze kampen, waar de internationale financiering steeds verder afneemt en onvoorspelbaar blijft, is het voor veel gezinnen moeilijk om toegang te krijgen tot basisvoorzieningen zoals voedsel, gezondheidszorg en onderwijs, waardoor het dagelijkse overleven van kinderen voortdurend onder druk staat.
Naast de fysieke ontberingen dragen kinderen en hun families ook de zware psychologische last van het leven in onzekerheid, gevangen in een politieke impasse die geen betekenisvolle oplossingen biedt en geen duurzame veiligheid of waardigheid garandeert. In het ziekenhuis van Kutupalong, het grootste ziekenhuis van Artsen Zonder Grenzen (AZG) en het belangrijkste doorverwijscentrum voor bewoners van de kampen, zien medische teams dagelijks de grotendeels onzichtbare gevolgen van deze crisis. Wat ooit een ziekenhuis was dat vooral seizoensgebonden en routinematige aandoeningen behandelde, is uitgegroeid tot een noodvoorziening waar kinderen in levensbedreigende toestand worden opgenomen.
Nu eerstelijnsgezondheidscentra hun activiteiten terugschroeven door drastische bezuinigingen op internationale hulp, moeten doorverwijsziekenhuizen zoals Kutupalong steeds meer ernstige gevallen opvangen waarvoor ze oorspronkelijk niet waren ontworpen. Ernstige ziekten, chronische ondervoeding en acute psychische problemen komen er samen, waardoor kinderen zieker worden en veel moeilijker te redden zijn.
Kinderen worden meerdere keren opgenomen op de kinderafdeling
Op de kinderafdeling van het ziekenhuis van Kutupalong zit de 25-jarige Yasmida aan het bed van haar anderhalf jaar oude dochtertje, Halima Sadia. Het anderhalfjarige kind is ernstig verzwakt. Ondervoeding, koorts en terugkerende infecties hebben haar zo uitgeput dat ze niet zelfstandig kan zitten of staan.
Yasmida vluchtte in 2017 uit Myanmar en overleefde een gevaarlijke reis van vijftien dagen door bergen en over rivieren om Bangladesh te bereiken. Vandaag woont ze met haar gezin van zeven personen in het kamp. Haar dagelijks leven wordt beheerst door de voortdurende ziekteperiodes van haar dochter, die soms meerdere ziekenhuisopnames binnen één maand vereisen.
"Mijn baby is al vele dagen erg ziek. Sinds haar geboorte zijn we ongeveer tien tot twaalf keer naar verschillende ziekenhuizen en gezondheidscentra in de kampen gegaan, en werd ze al vier keer opgenomen in het ziekenhuis van AZG," vertelt Yasmida.
Yasmida’s ervaringen met medische noodsituaties midden in de nacht illustreren de ernstige veiligheids- en logistieke obstakels waarmee gezinnen in de kampen worden geconfronteerd.
"’s Nachts het kamp verlaten is beangstigend omdat het erg donker is en ik bang ben. Op een keer, om twee uur ’s nachts, werd mijn dochter plots heel ziek. Mijn man en ik vertrokken met onze zieke baby naar het ziekenhuis. Na een korte wandeling kwamen we een groep mannen tegen. Ze sloegen mijn man in elkaar en beroofden hem van alles wat hij bij zich had. Uit angst keerden we die nacht terug naar huis met onze dochter. Pas de volgende ochtend konden we haar naar een dokter brengen. Door dit soort situaties kunnen we ’s nachts niet naar buiten wanneer een kind ziek wordt, waardoor hun toestand verder verslechtert door het uitblijven van tijdige zorg."
Deze vertragingen in de toegang tot zorg zijn zichtbaar in alle kampen. Dr. Md. Nadim Shahariyar, adjunct-directeur van het ziekenhuis van Kutupalong, ziet in het verhaal van Yasmida en Halima een bredere trend.
"De afgelopen jaren hebben we aanzienlijke veranderingen gezien in de opnames op onze kinderafdeling. Eén ding weten we zeker: patiënten arriveren in een kritiekere toestand en met meerdere aandoeningen tegelijk," zegt dr. Nadim. "Vroeger kwamen patiënten meestal binnen met één aandoening en herstelden ze goed. Tegenwoordig komen kinderen veel later in het verloop van hun ziekte naar ons ziekenhuis, vaak met meerdere aandoeningen en complicaties. Dat maakt hun behandeling veel uitdagender."
Dr. Nadim benadrukt dat de drastische vermindering van humanitaire hulp gezinnen dwingt tot moeilijke keuzes die medische zorg uitstellen.
"In de kampen zien we een aanzienlijke daling van de financiering. Daardoor hebben gezinnen moeite om in hun basisbehoeften te voorzien. Wanneer ouders zich moeten richten op dagelijkse overleving, zoals het vinden van voedsel of het waarborgen van veiligheid, stellen ze een ziekenhuisbezoek voor een ziek kind uit tot het een levensbedreigende noodsituatie wordt. Dat leidt tot een toestroom van veel ernstigere gevallen."
"Voor een kind is het bijzonder moeilijk om te herstellen wanneer het immuunsysteem verzwakt is door ondervoeding of andere ziekten. Herstel kan dan uiterst moeilijk zijn, en ondanks behandeling is een goede afloop niet altijd gegarandeerd. Ondervoeding werkt als een onzichtbare versterker die behandelbare kinderinfecties verandert in levensbedreigende noodsituaties."
Een kritiek kantelpunt voor het welzijn van adolescenten
Naast lichamelijke ziekte eist ook een psychische gezondheidscrisis een zware tol van jongeren. Chronische stress, extreme armoede, een gebrek aan onderwijs en blootstelling aan familiale conflicten leiden tot een sterke toename van psychische problemen bij adolescenten.
De dertienjarige Beauty en de veertienjarige Jasmine bereikten allebei een breekpunt in hun overvolle schuilplaatsen. Beiden ondernamen een zelfmoordpoging voordat ze psychiatrische zorg en begeleiding kregen in Shantikhana, de psychosociale ruimte en veilige plek van AZG binnen de voorziening.
"Met de rantsoenen die we krijgen, redden we het net met rijst en linzen. Meer kunnen we niet eten. Door al dat lijden en die ontbering nam ik die beslissing," vertelt Beauty, die een zelfmoordpoging ondernam na ernstige voedseltekorten en familieconflicten. "Na dit incident kwam ik naar Shantikhana. Een counselor legde me dingen uit en begeleidde me. Nu begrijp ik dat sterven geen oplossing is."
"Het leven in het kamp is moeilijk voor mensen van onze leeftijd," zegt Jasmine. "De leefomstandigheden zijn slecht. Veel mensen zitten opeengepakt in kleine onderkomens, en gezinnen hebben nauwelijks inkomen, wat veel stress veroorzaakt. Het leven is hier nauwelijks vol te houden. Als de omstandigheden in het kamp beter waren, zouden wij ons misschien ook beter voelen."
De ervaringen van Beauty en Jasmine weerspiegelen een zorgwekkende trend in de cijfers van het ziekenhuis van Kutupalong. Gegevens uit de periode 2023-2025 tonen aan dat kinderen jonger dan 18 jaar verantwoordelijk waren voor 27% (160 van de 586) van alle geregistreerde zelfmoordpogingen. Met andere woorden: één op de vier pogingen werd ondernomen door een kind.
In dezelfde periode werd 81% van deze zelfmoordpogingen bij kinderen rechtstreeks gekoppeld aan familiaal geweld, versterkt door de extreme overbevolking en de voortdurende dagelijkse stress. De crisis neemt snel toe: het aandeel kinderen jonger dan 15 jaar dat psychologische ondersteuning zocht bij AZG steeg van 9,7% (131 gevallen) in 2021 naar 29,4% (232 gevallen) in 2025.
Shariful Islam, verantwoordelijke voor de geestelijke gezondheidsactiviteiten van AZG, benadrukt dat deze daden duidelijke noodkreten zijn vanuit een onhoudbare leefomgeving.
"We zien dat zowel het aantal patiënten met psychische problemen als de ernst van hun aandoeningen aanzienlijk is toegenomen ten opzichte van vijf jaar geleden. Ons team stelt ook vast dat zelfmoordpogingen voortkomen uit een complexe combinatie van factoren en niet uit één enkele oorzaak. De onderliggende oorzaken zijn onvoldoende humanitaire hulp, het gebrek aan bewegingsvrijheid en een diepgeworteld verlies van hoop na bijna negen jaar ontheemding."
Meer dan noodhulp: een dringende oproep tot structurele oplossingen
De bevindingen uit het ziekenhuis van Kutupalong tonen aan dat kinderziekten en de groeiende psychische problemen bij kinderen geen geïsoleerde medische kwesties zijn, maar signalen van een bredere crisis op het vlak van bescherming en volksgezondheid.
De afnemende financiering in de kampen heeft de eerstelijnsgezondheidszorg verzwakt, voedingsprogramma’s onder druk gezet en de basislevensomstandigheden uitgehold. Daardoor moeten doorverwijsziekenhuizen zoals Kutupalong steeds meer kritieke noden opvangen die hun oorspronkelijke capaciteit ver overstijgen.
Een ondervoed kind met een longontsteking, een jongere in acute psychische nood of een patiënt van wie een chronische aandoening niet langer onder controle is, lijken misschien afzonderlijke medische noodgevallen. Samen tonen zij echter de verwoestende gezondheidsgevolgen van een systeem dat steeds verder krimpt rond een opgesloten bevolking.
Medische noodhulp kan politieke verantwoordelijkheid niet vervangen. Humanitaire en gezondheidsorganisaties moeten samen met internationale actoren blijven zorgen voor een adequate humanitaire respons, zodat toegang tot voedsel, gezondheidszorg en bescherming wordt versterkt terwijl wordt gewerkt aan een duurzame politieke oplossing.
